Ắt hẳn thế hệ 7x,8x của chúng ta đã có rất nhiều bạn đọc tiểu thuyết Người Tình- L’Amant , của nữ văn sĩ người Pháp Marguerite Duras hoặc đã xem bộ phim cùng tên được chuyển thể từ chính cuốn tiểu thuyết bởi đạo diễn nổi tiếng Jean-Jacques Annaud, tất cả số đông đều đồng lòng cho rằng kết thúc bộ phim lắng lại nhưng cảm xúc buồn man mác vấn vương. Đây là một câu chuyện tình có thật, mang giá trị văn hoá lịch sử trong thời kì Pháp thuộc tại miền Tây Nam Bộ Việt Nam.
Cuốn tiểu tuyết kể về mối tình không biên giới của chàng trai Huỳnh Thuỷ Lê sống ở thị xã Sa Đéc với cô gái người Pháp mười lăm tuổi rưỡi đầy đam mê và khắc khoải dù rằng chàng đã có lời hẹn ước kết duyên cùng cô Nguyễn Thị Mỹ bên sông Tiền thành phố Mỹ Tho. Sự xuất hiện của cô gái người Pháp ấy không đủ sức phá vỡ cuộc hôn nhân định sẵn, có chăng cuộc tình thoáng qua ấy chỉ đủ để lại những kỉ niệm đẹp cùng nỗi nhớ khôn nguôi, để rồi từ đó một quyển tiểu thuyết lừng danh thế giới đã ra đời từ nước Pháp kể từ ngày cô gái nhỏ rời Đông Dương mãi mãi.
*Sự ra đời của một tiểu thuyết lừng danh
Paris, một ngày cuối năm 1971
Nữ văn sĩ nổi tiếng thời ấy, Marguerite Duras đang ngồi trầm ngâm trước tác phẩm dở dang mà bà đã rút ruột viết ra trong gần 30 năm- tiểu thuyết L’amant. Bỗng nhiên chiếc điện thoại cổ điển trong góc nhà vang lên những hồi chuông như giục giã bất chợt làm bà hồi hộp mà không hiểu vì sao. Nhấc điện thoại lên, bà chợt lặng người khi nghe tiếng tiếng người đàn ông lớn tuổi, phát âm không chuẩn giọng Pháp vang lên dịu dàng ” bà có phải là nữ văn sĩ Marguerite Duras không? Tôi là Huỳnh Thuỷ Lê ở Sa Dec, Vietnam đây. Em có còn nhớ tôi không?”
Vâng, làm sao bà có thể nào quên!
Và thế rồi họ gặp lại nhau sau 42 năm cách biệt, khi cả hai đều đã trở thành những ông bà lão mắt mờ chân run, gương mặt hằn dấu vết thời gian…nhưng với bà cái cách ông nhìn bà vẫn y như những ngày xưa cũ, nhất là khi ông run run nắm tay bà và nói ” Anh vẫn yêu em, trọn cuộc đời anh vẫn yêu em”. Họ nắm tay nhau, hai mái đầu đã bạc trắng nhưng con tim vẫn đập những nhịp đập thổn thức, như lần đầu tiên cả hai nhìn thấy nhau trên bến phà Mỹ Thuận băng ngang dòng sông Cửu Long ngày ấy…
Một năm sau ngày gặp gỡ bên bờ sông Seine, quyển tiểu thuyết L’amant chính thức hoàn thành, đong đầy những kỉ niệm của mối tình đầu khắc khoải, nồng nàn đầy vụng dại…Rất nhanh chóng, quyển tiểu thuyết này đã hoàn toàn chinh phục độc giả Pháp và ngay sau khi xuất bản đã trở thành cuốn sách best seller với 2,4triệu bản , đoạt giải Goncourt – một giải thưởng danh giá của văn học Pháp . Quyển tiểu thuyết cũng nhanh chóng được phổ biến rộng rãi trên toàn thế giới.
Quay trở lại năm 1929,
Những năm cuối thập niên 1920, từ Saigon muốn về miền Tây Nam Bộ phải đi qua rất nhiều sông rạch, các xe đò lục tỉnh muốn băng qua sông đều phải đợi qua phà Mỹ Thuận với trung bình 1 giờ/ chuyến. Trên chuyến xe đò Sa Đéc – Sài Gòn ngày hôm ấy giữa những người nông dân chấc phác lam lũ gió sương là hình ảnh một cô gái Pháp ra dáng nữ sinh trong bộ váy suông cũ kỉ, đội một chiếc nón rộng vành cùng mái tóc thắt bím buông lơi hai bên vai. Khi đa phần những người khách đều ngồi lại trên xe khi đợi phà qua sông, cô gái quyết định rời khỏi xe, đến đứng tựa vào lan can phà để ngắm sông nước và hít thở không khí trong lành. Cô chính là Marguerite Duras , con gái của một bà giáo là hiệu trưởng trường tiểu học mang tên L’ecole Primaire De Jeunes Filles De Sadec , nay là Trường Tiểu học Trưng Vương thị xã Sa Đéc , tỉnh Đồng Tháp. Sau khi li dị, mẹ cô đã dắt cô cùng 2 anh em qua xứ thuộc địa Đông Dương dạy học theo chủ nghĩa truyền bá văn hoá Pháp. Lúc bấy giờ Sa Đéc Sa Đéc mới có trường tiểu học , muốn học cao hơn phải đến Mỹ Tho , Cần Thơ hoặc lên Sài Gòn, vì vậy khi vừa học hết tiểu học, Duras được mẹ gửi lên Saigon học tại một trường nội trú.
Trên chiếc phà Mỹ Thuận chạy ngang sông Tiền vào cái ngày định mệnh ấy,ngoài chiếc xe đò cũ kĩ nghèo nàn thì còn có một chiếc xe hơi Limousine sang trọng, đây là một trong 10 chiếc duy nhất của toàn Đông Dương thuộc sở hữu của công tử xứ Nam Kỳ – Huỳnh Thuỷ Lê , con trai út của ông chủ vựa gạo Huỳnh Thuận giàu có nhất nhì tỉnh Sa Đéc . Không khởi nghiệp làm giàu bằng mở đồn điền trồng lúa như những đại điền chủ khác ở miển Tây Nam bộ , ông chú trọng vào kinh doanh thương mại, bán và xuất khẩu gạo cả nước Việt Nam ra cả nước ngoài. Ông xây dựng nên những dãy phố sầm uất hàng trăm căn ở thị xã Sa Đéc để cho thuê và trở thành người giàu có nhất nhì tỉnh Sa Đéc thời đó. Cậu con trai út Huỳnh Thuỷ Lê được ông Huỳnh Thuận chọn nối nghiệp gia sản, vì vậy đã được ông tập cho quản lí, quán xuyến chuyện kinh doanh của gia đình.
Năm ấy ông Huỳnh Thuỷ Lê đã 27 tuổi, chuẩn bị kết hôn với vị hôn thê, trên đường đi Saigon ngày hôm ấy ông cũng dự định ghé thăm gia đình cha mẹ vợ tương lai ở Mỹ Tho. Vậy mà định mệnh đã xui khiến ánh mắt ông chạm phải bóng hình một cô gái đang thơ thẩn đứng ngắm sông để rồi ông như bị tiếng sét ái tình, lặng lẽ mở cửa xe bước lại gần cô, mở lời chào bâng quơ. Ông không ngại ngần mời cô lên xe đi một đoạn mà quên luôn cả ý định nghé thăm nhà ba mẹ vợ ban đầu.
Kể từ giây phút đó, bộ tiểu thuyết Người Tình bắt đầu bước vào những trang sách đầy đam mê nhục cảm qua cách kể chuyện táo bạo nhưng đầy tinh tế, nổi bật trong cái không khí đậm chất Á Đông. Tình yêu dữ dội và nồng nàn, khắc khoải đầy đau khổ khi cả hai đều không dám công khai cuộc tình của mình bởi sự ngăn cách về địa vị xã hội, khác biệt chủng tộc và cả những rào chắn của gia phong. Nền giáo dục Nho giáo dù gì cũng đã ăn sâu vào suy nghĩ bao nhiêu đời nên ông Huỳnh Thuỷ Lê vẫn không dám vượt qua sự rào cản vô hình để đến với tình yêu của mình, hoặc có thể trong giây phút ấy, bản thân ông cũng không nghĩ đó là một thứ tình yêu sâu sắc, khắc cốt ghi tâm.
Sau thời gian gần 2 năm lén lút hẹn hò, họ đành chấm dứt mối tình vô vọng của mình khi ông Huỳnh Thuỷ Lê đi đến hôn nhân với vị hôn thê 10 năm, còn Marguerite Duras lên tàu trở về nước Pháp. Sau này khi viết tiểu thuyết Người Tình , bà Duras đã kể lại khoảnh khắc này bằng những trang sách đẫm nước mắt : “Khóc mà không để cho mẹ nàng và người anh kế của nàng nhìn thấy nàng đang buồn , không để cho họ nhìn thấy gì hết , là thói quen giữa họ với nhau “. Ngày ra bến tàu trờ về nước, cô tuyệt vọng đưa mắt tìm kiếm hình bóng người đàn ông cô yêu nhưng cô có ngờ đâu, ông đã đứng lặng lẽ ở một góc khuất nhìn cô lần cuối. Chiếc tàu kéo từng tràng hồi dài dời đi như mang cả một tình tuyệt vọng của ông về nơi xa…
Những câu chữ trong bộ tiểu thuyết ám ảnh tôi với từng câu ” Chiếc xe to lớn của chàng ở đó , dài và đen với người tài xế mặc chế phục trắng đàng trước . Chỗ đó chỉ cách chỗ đậu xe của hãng tàu thuỷ Messageries Martimes một con đường nhỏ , riêng biệt . Đó là điều mà nàng đã nhận ra . Đó chính là chàng ở phía sau , chỉ đủ trông thấy hình dáng , bất động , kiệt sức . Nàng tựa người vào lan can tàu , giống như lần đầu tiên , trên phà . Nàng biết chàng đang nhìn nàng , nàng cũng đang nhìn chàng , nàng không thể nhìn thấy chàng nữa nhưng nàng vẫn nhìn về phía cái hình dáng của chiếc xe đen . Rồi sau cùng thì nàng không thể nhìn thấy nó nữa . Bến cảng nhoà đi , rồi đến đất liền cũng nhoà đi…Rơi vào quên lãng”
Tôi tin rằng ai xem bộ phim này như tôi sẽ nhớ nhất cảnh quay ấy của đoạn phim, hai hình ảnh, hai con người đối lập đã yêu nhau bằng thứ tình yêu khắc khoải đầy day dứt. Giữa cái không khí ồn ào đầy tạp nham ấy, trong cái xã hội đầy định kiến ấy, họ đã chẳng thể nào chống lại định mệnh của chính mình…..
Ps/ Theo tài liệu sử sách ghi lại, ông Huỳnh Thuỷ Lê đã có cuộc sống đầm ấm hạnh phúc cùng vợ với 5 người con 3 gái 2 trai, cả 5 đều được giáo dục tốt và thành đạt. Cô con gái giữa Huỳnh Thuỷ Anh của họ từng là hoa khôi của một trường trung học ở Chợ Lớn , cô về làm dâu của ông Trần Văn Hương , nguyên thủ tướng , phó Tổng Thống , Tổng Thống VNCH sau khi TT .Nguyễn Văn Thiệu từ chức . Hiện tại , các con của ông Lê đều sống ở nước ngoài , trong đó Huỳnh Thuỷ Tiên là GS .TS – Giám đốc Bệnh viện Nhi ở tiểu bang Califonia ( Mỹ ) , Huỳnh Thuỷ Hà là giảng viên trường ĐH Sorbonne ( Pháp ).Năm 1972 ông Huỳnh Thuỷ Lê qua đời ở tuổi 70 , đám ma của ông có ông thông gia là Trần Văn Hương đáp máy bay từ Sài Gòn về đưa tang .
Ps/ bài được mình viết lại dựa trên những tài liệu có thật và những bài viết, hình ảnh có liên quan.
Ps/ được viết lại dựa trên những tài liệu có thật và những bài viết, hình ảnh có liên quan.
My Pandora Door 